En wat er dan werkelijk nodig is
In veel organisaties wordt feedback gegeven met een oprechte, positieve intentie.
“Ik wil je helpen.”
“Ik wil het beter laten lopen.”
“Ik zeg dit omdat het belangrijk is.”
En toch… het werkt vaak niet.
De ander gaat in de verdediging.
Er verandert weinig.
Of het gesprek voelt achteraf ongemakkelijk en leeg.
Wat hier meestal speelt, heeft weinig te maken met de kwaliteit van de feedback — en alles met het innerlijke houding van degene die haar geeft.
De onzichtbare laag onder feedback
In de praktijk zie je vaak één of meerdere van deze dynamieken meespelen:
- Gelijk willen krijgen
Niet omdat je ongelijk vreest, maar omdat je innerlijk al hebt besloten hoe het zou moeten zijn. Feedback wordt dan een subtiele poging om jouw beeld bevestigd te krijgen. - Weerstand zien als strijd
Zodra de ander niet direct meebeweegt, wordt dat ervaren als tegenwerking. Terwijl weerstand vaak een signaal is dat er iets geraakt wordt wat aandacht vraagt. - Een eigen agenda erin leggen zonder die expliciet te maken
Je zegt dat het om ontwikkeling gaat, maar ondertussen stuur je op een specifieke uitkomst. Die verborgen richting is voelbaar, ook als ze niet wordt uitgesproken. - Spanning willen oplossen in plaats van dragen
Feedback wordt gebruikt om het ongemak in jezelf te verminderen. Dan gaat het gesprek niet meer over waarheid, maar over ontlading. De boodschap verkleinen of minder belangrijk maken is een manier om de spanning eraf te krijgen. - Onbewust verwachten dat de ander verandert, zodat het voor jou makkelijker wordt
Niet uitgesproken, maar wel aanwezig: als jij dit anders doet, wordt het voor mij lichter.
Zodra er een verwachting onder feedback ligt, verdwijnt de openheid —
vooral als die verwachting nooit wordt uitgesproken.
De waarheid dragen
De waarheid dragen betekent niet dat je alles zegt wat je denkt.
Het betekent dat je aanwezig kunt blijven bij wat waar is — ook als dat spanning oproept, ook als de ander niet direct beweegt, ook als er geen oplossing volgt. Het kan natuurlijk best zo zijn dat de persoon, om allerlei redenen, niet klaar is om de feedback te ontvangen of er iets mee te doen.
Hier zit een belangrijk onderscheid.
De waarheid gebruiken betekent dat ze een instrument wordt:
om te overtuigen, om gedrag te veranderen, om gelijk te krijgen.
Ook al klopt de inhoud, de ander voelt de druk.
De waarheid belichamen betekent iets anders.
Je staat voor wat waar is, zonder het in te zetten.
Je woorden, toon en houding zijn congruent.
Je kunt bij die waarheid blijven, ook als de ander er (nog) niets mee doet.
De waarheid zit dan niet alleen in wat je zegt,
maar in hoe je aanwezig bent terwijl je het zegt.
Wat het oplevert
Wanneer een leider de waarheid kan dragen vanuit Presence, verandert de dynamiek fundamenteel:
- Feedback hoeft niet meer te landen — ze mag bestaan
- De ander voelt ruimte in plaats van druk
- Verdediging zakt weg, omdat er niets bevochten hoeft te worden
- Er ontstaat veiligheid om zelf verantwoordelijkheid te nemen
Niet omdat jij beter communiceert,
maar omdat jouw innerlijke houding de situatie draagt.
De ontwikkeluitnodiging
Dit vraagt geen nieuwe feedbackvaardigheid.
Het vraagt ontwikkeling.
Ontwikkeling van je innerlijke houding:
bij jezelf te blijven terwijl het spannend is,
ontspannen te blijven staan bij ongemak,
en te ontdekken dat verandering vaak vanzelf ontstaat
wanneer jij niets meer hoeft te forceren.
